Lezingen Koffie met kunst

Dit zijn de onderwerpen voor de lezingen in het najaar van 2026. Je kunt je voor deze lezingen aanmelden via deze pagina.

11 september – Gerard van Honthorst

Tot en met 13 spetember 2026 presenteert het Centraal Museum in Utrecht de eerste grote overzichtstentoonstelling over Gerard van Honthorst (1592–1656). De Utrechtse schilder krijgt een podium in de stad waar hij is geboren, getrouwd en gestorven. Deze Utrechtse schilder, tijdgenoot van Rembrandt van Rijn, vertrok op jonge leeftijd naar Rome waar hij  geïnspireerd raakte door de kunst van Caravaggio, die realistische figuren met sterke licht-donkercontrasten schilderde. In Rome maakte Honthorst naam met zijn dramatisch verlichte nachtstukken, die hem de bijnaam ‘Gherardo delle Notti’ opleverden. Het bleek een voorbode voor een zeer succesvolle carrière als schilder.

De tentoonstelling brengt zo’n 60 schilderijen en circa 30 tekeningen samen uit internationale collecties, waaronder het Musée du Louvre, de Britse Royal Collection en de Galleria Borghese, in combinatie met werken uit de collectie van het Centraal Museum.

25 september – De Stoel

Stoelen zoals je ze nog nooit hebt gezien: in A Chair and You worden deze alledaagse objecten de grote sterren. In het najaar presenteert de Kunsthal in Rotterdam een tentoonstelling rond een van ’s werelds belangrijkste privécollecties van stoelen van de verzamelaar Thierry Barbier-Mueller (1960–2023). De stoelen lijken soms meer op een sculptuur. Een selectie van onder andere Ettore Sottsass, Ron Arad, Maarten Baas, Donald Judd en Niki de Saint Phalle is in de expositie te zien. In de lezing wordt de stoel in een breder kader gezet, beginnend bij één uit de 15^e eeuw en eindigend bij hedendaagse voorbeelden.

9 oktober – Textielkunst

Textiel was vroeger een heuse ambacht, maar is heden ten dage een volwaardige kunstvorm Aan het Bauhaus was de afdeling textiel alleen nog voor vrouwen en toch nog minderwaardig. Maar door o.a  Anni Albers die volop experimenteerde met textiele structuren, patronen en materialen kreeg deze kunst toch meer aanzien. In de jaren 60 en 70 trokken feministische kunstenaars textiel resoluut uit de hoek van de ‘kunstnijverheid’ en gebruikten het als krachtig artistiek medium. Borduren en weven werden politieke statements. Een icoon uit deze periode is Sheila Hicks. Textiel is een taal die iedereen ter wereld kan begrijpen, zei Hicks.

De Portugese kunstenaar Joana Vasconcelos en de Nigeriaans-Belgisch Otobong Nkanga creëren grootschalige installaties. Ook zij laten een andere manier zien om met naald en draad om te gaan.

23 oktober – Paul Signac

Op de expositie Symphony of Colours in de Kunsthal Rotterdam is een overzicht van Paul Signac (1863–1935) te zien. Deze de meester van het neo-impressionisme hanteert een schilderwijze met stippen en korte penseelstreken. Hiermee zet hij levendige havengezichten, kleurrijke landschappen en zorgvuldig gecomponeerde portretten op het doek.  Als schrijver, ambassadeur, verzamelaar en mentor speelt Signac een sleutelrol binnen het pointillisme. Zijn invloed is ook te zien bij Camille Pissarro, Théo van Rysselberghe, Georges Seurat en Jan Toorop.

6 november – Architecten met stedenbouwkundige ideeën

Architecten met stedenbouwkundige ideeën overstijgen het ontwerpen van losse gebouwen. Zij richten zich op de inrichting van de openbare ruimte, groenstructuren en stedelijke vernieuwing. Visionaire architecten hebben door de eeuwen heen de stedenbouw fundamenteel veranderd. Le Corbusier ontwikkelde in de jaren 20 en 30 radicale stedenbouwkundige visies, zoals de Ville Radieuse. Hij pleitte voor massale hoogbouw in uitgestrekte groene zones, waarbij er een strikte scheiding was van wonen, werken en verkeer. Frank Lloyd Wright ontwierp Broadacre City, een utopisch model waarbij elk gezin een eigen stuk grond kreeg in een groene, auto-afhankelijke omgeving. Rem Koolhaas (OMA) beïnvloedt met zijn bureau al decennialang de wereldwijde verstedelijking. De Nederlandse architectenstudio MVRDV heeft in samenwerking met het Chinese technologiebedrijf Tencent een ambitieus ontwerp gemaakt voor de nieuwe smart city-campus in Shenzhen, China. We gaan een kijkje nemen!

20 november – Kunstenaarsduo’s

Een kunstenaarsduo is een artistiek samenwerkingsverband waarin twee makers gezamenlijk één oeuvre creëren. Beroemde historische en moderne voorbeelden illustreren de grote variëteit binnen deze samenwerkingen. Een befaamd duo:  Christo en Jeanne-Claude. Zij waren uniek met hun grootschalige, monumentale inpakprojecten van gebouwen en landschappen. Gilbert & George gaven excentrieke performances en droegen formele maatpakken. Zij noemden zichzelf ‘levende sculpturen’. Ook Marina Abramović en Ulay, pioniers in de performancekunst, waren een legendarisch duo. Jarenlang verkenden zij de grenzen van menselijke uithoudingsvermogen. Andy Warhol en Jean-Michel Basquiat hadden ook een iconische samenwerking. Die resulteerde zelfs in meer dan 160 gezamenlijke schilderijen!

4 december – Iris van Herpen

Iris van Herpen is een hele bijzondere modeontwerpster. Zij experimenteert met zowel oude als de meest actuele technieken en materialen, zoals de 3D-printtechniek. Haar stijl wordt o.a. gekenmerkt door beweging en natuur. Elke collectie heeft echter zijn eigen verhaal. Zo gaat Radiation Invasion over de onzichtbare straling en signalen om ons heen die bijvoorbeeld alle telecommunicatie mogelijk maken. De collectie Synesthesia heeft als uitgangspunt een neurologisch verschijnsel waarbij een vermenging van zintuigelijke waarnemingen optreedt.^[19] Zo zijn er mensen die muziek als het ware kunnen zien en kleuren kunnen proeven. Iris van Herpen ontwerpt niet alleen haute couture, maar ook meerdere spectaculaire kostuums voor film en dansvoorstellingen.

18 december – De betekenis van kleur door de eeuwen heen

In de Middeleeuwen hebben sommige kleuren een symbolische betekenis. Zo heeft Maria bijna altijd een blauw gewaad aan. Wat betekent dit?

In de 17^e eeuw gebruikt Vermeer een hele speciale kleur blauw. Welke kleur is dat en waar haalt hij die vandaan? In combinatie met geel is dat een gouden greep. Het is het beeldmerk van deze kunstenaar geworden. In de 19^e eeuw bestudeert Vincent Van Gogh de kleurentheorie van Charles Blanc. Welke kleuren past hij naar aanleiding van deze theorie toe? Aan het begin van de 20^e eeuw wordt aan het Bauhaus uitgebreid aandacht besteed aan nieuwe kleurentheorieën van o.a. Johannes Itten.

Yves Klein heeft in de jaren 60 zelfs een geheel eigen kleur blauw gebruikt. En daar zelfs patent op aangevraagd. De kleur heet officieel International Klein Blue. Hoe intens deze kleur daadwerkelijk is gaan wij bekijken in deze laatste lezing.